۱۰ فکت از ریشه خطاهای سیاست‌گذاری در نظام حکمرانیِ اقتصادیِ ایران

۲) «گرانی» پدیده‌ای مذموم و حاصل سوءِاستفاده فروشندگان و عرضه‌کنندگان محصولات مختلف مصرفی است و دولت موظف است از طریق قیمت‌گذاری طیف گسترده‌ای از کالاها و خدمات و «اعمال قاطعیت» از طریق به‌کارگیری نظام تعزیزات و سازمان‌های اداری متعدد با این سوءِاستفاده‌ها مقابله کند.

۳) نرخ‌های سود بانکی باید همواره پایین‌تر از تورم تعیین شوند و مسئولیت اصلی بانک مرکزی، حمایت همه‌جانبه از پیاده‌سازی این نظام نرخ‌گذاری برای پول داخلی و پول خارجی است.

۴) انرژی یکی از ابزارهای مهم عدالت اجتماعی شناخته می‌شود و لازم است قیمت آن، تا آنجا که امکان‌پذیر است، ثابت نگه داشته شود.

۵) نقدینگی و رشد بالای آن، فی‌نفسه نه خوب است نه بد! آنچه مهم است اینست که چگونه مورد استفاده قرار گیرد و در اصطلاح، اینکه چگونه «هدایت» شود. 

۶) تولید داخلی باید در مقابل تولیدات خارجی همواره مورد حمایت باشد. اعمال ممنوعیت یا تعیین نرخ‌های تعرفه‌ی بالا، از مهمترین سیاست‌های حمایت از تولید قلمداد می‌شود. اساساً، عرصه‌ی تولید کالاهای اساسی و کالاهای بادوام مصرفی مانند خودرو و لوازم خانگی، عرصه‌ی «مبارزه» با محصولات مشابه خارجی قلمداد می‌شود و نگاه صرفاً اقتصادی به آن‌ها، از سر ناآگاهی و سادگی است.

۷) تجارت خارجی، عرصه‌ی مبارزه با خارج است. صادرات به معنی فتح بازار دیگران و واردات به معنی واگذارکردن زمین بازی به بیگانگان است.

۸) خودکفایی والاترین آرمان اقتصادی است که در سایه‌ی آن، خواهیم توانست از وابستگی به بیگانگان رهایی یابیم. اهمیت این آرمان به‌قدری بالا است که حتی مواجه‌شدن با بحران آب هم نباید در تحقق آن، خللی ایجاد کند.

۹) وجود نرخ‌های ارز چندگانه، سهمیه‌بندی‌های مبتنی بر قیمت‌های دستوری، بهره‌مندی از تسهیلات رانتی، وجود تعرفه‌های بسیار متنوع و متعدد و بسیاری موارد دیگر، که در سطحی گسترده، نظام اداری و حتی مدیریتی در رده‌های مختلف را درگیر فساد می‌کند، نباید خللی در عزم و اراده برای تحقق آرمان‌های اقتصادی ایجاد کند. راه‌حل این مسأله «اعمال قاطعیت» در برخورد با متخلفین است. 

۱۰) دولت در ارائه‌ی خدمات و تأمین کالاهای مورد نیاز جامعه، نباید خود را محدود به منابع قابل حصول خود کند. رسالت دولت در انجام فعالیت‌ها، مهم‌تر از ملاحظات مربوط به کسری بودجه است.

▫️ پی‌نوشت۱: این ۱۰ خطای حکمرانیِ اقتصادی در ایران عینا از مقدمه مسعود نیلی بر کتاب «ناتوانی دولت‌ها در یادگیری؛ بررسی چهل سال تجربه مسعود نیلی» که به کوشش بهمن احمدی‌امویی، از سوی نشر نی منتشر شده، استخراج شده است.

▫️ پی‌نوشت۲: تیتر و مقدمه کوتاه اول متن به قلم پیریت نوشته شده است.

✍️ مسعود نیلی، عضو هیات علمی دانشکده مدیریت و اقتصاد دانشگاه صنعتی شریف

▫️منبع: کانال تلگرام دکتر مسعود نیلی