يکشنبه 3 اسفند 1404 | Sunday, 22 February 2026
به گزارش روایتنامه، امروز بازار نهتنها با کاهش مصرف مواجه شده بلکه امکان تعدیل قیمتها متناسب با رشد هزینهها نیز از تولیدکنندگان سلب شده است. نتیجه اینوضعیت فشاری مضاعف بر سودآوری و تراز مالی فعالان سیمانی است؛ فشاری که میتواند پیامدهایی فراتر از اینصنعت پایه برای اقتصاد کشور بهدنبال داشته باشد.
بررسی آمار ۹ماهه امسال نشان میدهد صنعت سیمان با رکود حدود ۱۰درصدی در مصرف مواجه بوده و عملا یکدهم از بازار مصرف خود را نسبتبه مدت مشابه سال قبل از دست داده است. اینکاهش تقاضا بیش از هر چیز ناشی از افت فعالیتهای ساختمانی و کندی پروژههای عمرانی است.
رکود در بخش مسکن، کاهش سرمایهگذاریهای جدید و محدودشدن منابع بودجهای پروژههای دولتی باعث شده مصرفکنندگان اصلی سیمان اعم از سازندگان بخش خصوصی و پیمانکاران پروژههای ملی حجم خرید خود را کاهش دهند. در نتیجه، عرضه در بسیاری از مقاطع زمانی از تقاضا پیشی گرفته و بازار با مازاد نسبی مواجه شده است.
در چنین شرایطی حتی اگر هزینههای تولید افزایش یابد بازار کشش رشد قیمتی قابلتوجه را ندارد و تولیدکنندگان ناچار هستند برای حفظ نقدینگی و گردش عملیات محصول خود را با حداقل حاشیه سود عرضه کنند. در سمت هزینهها وضعیت متفاوت و حتی نگرانکننده است.
چالش انرژی
امسال محدودیتهای انرژی در سال جاری نسبتبه سال گذشته تشدید شده و از اردیبهشتماه محدودیت تامین گاز آغاز و در تابستان نیز ادامه یافته است. بخش قابلتوجهی از کارخانهها برای جلوگیری از توقف خطوط تولید بهاستفاده از مازوت روی آوردند؛ سوختی که علاوه بر تبعات زیستمحیطی هزینه تمامشده را بهشدت افزایش میدهد.
بهگفته فعالان صنعت، مصرف مازوت بهدلیل هزینههای حمل و لجستیک عملا هزینه سوخت را تا حدود دوبرابر افزایش میدهد. ایندر حالی است که افزایش نرخ ارز نیز موجب رشد قیمت قطعات یدکی، تجهیزات، مواد اولیه و هزینههای حملونقل شده و مجموع اینعوامل بهای تمامشده تولید هر تن سیمان را بالا برده است. شکاف میان رشد هزینهها و ثبات نسبی قیمت فروش فشار مضاعفی بر سودآوری شرکتها وارد کرده و حاشیه سود عملیاتی را محدود کرده است.
در اینمیان نقش بورس کالا در تنظیم بازار سیمان پررنگ است. طی سالهای اخیر عرضه سیمان در بورس کالای ایران بهعنوان سازوکاری برای شفافیت قیمت، حذف واسطهگری و کشف نرخ در فضای رقابتی دنبال شده است. از نظر تئوری اینسازوکار میتواند بهتعادل بازار کمک کند چراکه قیمتها براساس عرضه و تقاضا و در بستری شفاف تعیین میشود.
با اینحال در شرایطی که تقاضا کاهش یافته تعیین کف عرضه در بورس عملا انعطافپذیری تولیدکنندگان را محدود کرده است. زمانی که کارخانهها ملزم بهعرضه حجم مشخصی از محصول هستند اما تقاضا در سطح پایینی قرار دارد امکان افزایش قیمت متناسب با رشد هزینهها از بین میرود و رقابت قیمتی میان عرضهکنندگان شدت میگیرد. بهبیان دیگر سازوکار فعلی بورس کالا در وضعیت رکودی بیشتر بهتثبیت یا حتی مهار قیمتها انجامیده و اجازه نداده افزایش هزینههای تولید بههمان نسبت در قیمت فروش منعکس شود.
وضعیت سیمانیها
پیشتر دبیر انجمن صنفی صنعت سیمان کشور در تشریح آخرین وضعیت تخصیص انرژی بهصنایع سیمانی گفته بود: در رابطه با تامین گاز صنایع قرار بود گاز صنایع صادراتمحور قطع نشود اینموضوع ازسوی تولیدکنندگان صنعت سیمان کشور نیز پیگیری شده چراکه اینصنعت حدود ۱۳تا۱۴میلیونتن بازار صادراتی سالیانه داشته و مساله تامین انرژی برای اینصنعت اهمیت بالایی دارد.
وی ادامه داد: بازخوردی که دریافت کردیم اما منفی بود و متاسفانه اینشرایط تشدید شد و حتی صنایع سیمان سفید تحت فشار قرار گرفتند. طبق آخرین آمارها گاز شرکتهایی که نباید مازوت مصرف کنند نیز درحال قطع شدن است.
دبیر انجمن صنفی صنعت سیمان خاطرنشان کرد: یکی از نگرانیهای اصلی ما اما بهتامین برق باز میگردد. با توجه بهاینکه سوخت نیروگاهها بهدلیل بالا رفتن مصرف گاز کاهش پیدا کرد بهما اعلام کردند که محدودیت و کاهش ۴۰درصدی برق اعمال خواهد شد.
الوندیان تاکید کرد: درخصوص دریافت سهمیه گازوئیل برای تامین برق(خودتامینی) نیز اعلام شده که امکان دریافت گازوئیل وجود دارد اما قیمت آن آزاد است و هرچند گازوئیل تحویل داده میشود ولی قیمت آن براساس نرخ بورس و عملا معادل قیمت آزاد محاسبه میشود.
دبیر انجمن صنفی صنعت سیمان کشور اظهار کرد: در زمینه تامین سوخت مازوت درحال حاضر مشکل حادی وجود ندارد و بیشتر نیاز سوخت از طریق مازوت تامین میشود اما زمانی که محدودیت گاز و برق بهصورت همزمان اعمال شده چالش تامین انرژی بهطور جدی بروز میکند. شرکتهایی که مجوز مصرف مازوت دارند میتوانند از آن استفاده کنند اما با افزایش مصرف مازوت وارد پیک ناوگان حملونقل خواهیم شد چراکه هم نیروگاهها و هم صنایع بهناوگان نیاز دارند و اینموضوع باعث تشدید مشکلات حملونقل میشود.
الوندیان ادامه داد: متاسفانه مشکل تامین برق بسیار جدی است و برخی واحدهای صنعتی بهویژه شرکتهایی مانند کارخانههای سیمان سفید مستقر در مناطق شهری با محدودیتهای شدید برق روبهرو هستند. اینمحدودیتها عملا از طریق تابلوهای عرضه اعمال میشود و شرایط تولید را با چالش مواجه کرده است.
وی افزود: تامین برق سبز نیز علاوه بر محدودیتهای موجود هزینهبر است؛ بهگونهای که قیمت برق سبز در برخی موارد بهحدود ۷تا۸هزارتومان و حتی بیشتر میرسد که فشار مضاعفی بر واحدهای تولیدی وارد میکند.
دبیر انجمن صنفی صنعت سیمان همچنین گفت: در رابطه با موضوع قیمت گازوئیل نیز سوخت از شرکت نفت تهیه اما با نرخ فوب خلیج فارس محاسبه میشود و تا ۴۰هزارتومان میرسد. البته اینارقام نوسان دارند اما بهطور کلی قیمت آزاد هر لیتر گازوئیل نیز در بازار آزاد در همین حدود است و اینشرایط فشار مضاعفی را بهتولید و صنعت تحمیل میکند اما ظاهرا چارهای جز مواجهه با اینمحدودیتهای شدید وجود ندارد و ایناتفاق درحال رخ دادن است.
تفاوت هزینه و قیمت
شکاف هزینه و قیمت در بازار سیمان عمیقتر شده که نمونه بارز اینناهماهنگی را میتوان در بازار پاکت سیمان مشاهده کرد. قیمت پاکت که در بورس کالا عرضه میشود از حدود ۷تا۸هزارتومان در خردادماه بهحدود ۱۷هزارتومان رسیده و بیش از دوبرابر شده و درمقابل قیمت فروش سیمان متناسب با اینرشد افزایش نیافته است. بنابراین تولیدکننده ناچار است نهاده بستهبندی را با نرخ بالا خریداری کند اما محصول نهایی را در بازاری با سقف قیمتی محدود عرضه کند. اینعدم توازن هزینه مضاعفی بهصنعت تحمیل کرده و حاشیه سود را بیش از پیش کاهش داده است.
با نزدیک شدن بهپایان سال و افزایش نیاز واحدها بهنقدینگی برای پرداخت هزینههای جاری، حقوق و تعمیرات بسیاری از کارخانهها ناچار هستند باوجود نارضایتی از سطح قیمتها عرضه خود را ادامه دهند. در چنین فضایی پرسش اصلی آن است که آیا نشانهای از خروج از رکود دیده می شود؟ پاسخ کوتاهمدت چندان امیدوارکننده نیست. تا زمانی که رونق محسوسی در بخش مسکن و پروژههای عمرانی ایجاد نشود و محدودیتهای انرژی کاهش نیابد بعید است تقاضا جهش چشمگیری را تجربه کند. از سوی دیگر بازنگری در برخی سازوکارهای بورس کالا ازجمله نحوه تعیین کف عرضه و ایجاد انعطاف بیشتر متناسب با شرایط بازار میتواند بخشی از فشار بر تولیدکنندگان را کاهش دهد.
بهطور کلی صنعت سیمان ایران در نقطهای قرار دارد که از یک سو با ظرفیت بالای تولید و زیرساختهای گسترده صنعتی مواجه است و از سوی دیگر با رکود تقاضا و افزایش مستمر هزینهها دستوپنجه نرم میکند. تداوم اینوضعیت میتواند سرمایهگذاریهای جدید و نوسازی خطوط تولید را بهتعویق اندازد.
منبع: روزنامه جهان صنعت
