فولاد در تنگنا

درحالی‌که پیشتر مسوولان بر ضرورت حفظ تولید و جلوگیری از قطع انرژی صنایع کلیدی و زیرساختی تاکید کرده بودند اما برخلاف وعده‌ها محدودیت‌ برق فولادی‌ها همچنان پابرجاست! حالا واحدهای فولادی تابستان داغ را در شرایطی آغاز می‌کنند که با کاهش ۴۰‌درصدی سهمیه برق روبه‌رو هستند و احتمال می‌رود که تامین برق آنها در ماه‌های آتی محدودتر هم بشود. البته درحالی محدودیت‌ها از نیمه دوم خردادماه سال جاری آغاز شده که سال گذشته نیز بی برقی از نیمه‌دوم فروردین شروع شده بود شرایطی که عرصه را بر فولادسازان و تولید بسیار تنگ کرد. امسال هم شرایط تامین برق نسبت‌به ‌سال گذشته تفاوت محسوسی نداشته و واحدهای فولادی همچنان با همان محدودیت‌ها و مشکلات گذشته روبه‌رو هستند اما مساله بحث برانگیز افزایش قیمت انرژی و تاثیر معضل بی برقی بر تولید است. این درحالی است که باتوجه ‌به اینکه صنعت فولاد در ماه‌های اخیر به‌دلیل جنگ و محدودیت‌های ناشی از آن بخشی از ظرفیت تولید خود را از دست داده بود انتظار می‌رفت که برق مورد نیاز تامین شده تا کسری‌ها جبران شود اما براساس اظهارات فعالان فولادی تداوم محدودیت برق درکنار افزایش هزینه انرژی، رکود بازار، کمبود نقدینگی و دشواری تامین مواد اولیه می‌تواند چشم‌انداز تولید فولاد را در ماه‌های آینده با ابهام بیشتری روبه‌رو کند. درچنین‌شرایطی فولادسازان خواستار شفافیت بیشتر در سیاستگذاری انرژی و اولویت‌بندی تامین برق برای واحدهای تولیدی هستند تا از افت بیشتر تولید و تشدید مشکلات زنجیره فولاد جلوگیری شود. فرصتی که از دست می‌رود عضو هیات‌مدیره انجمن تولیدکنندگان فولاد آلیاژی در این خصوص به‌«جهان صنعت» گفت: برخلاف اظهارات مطرح‌شده درباره عدم قطعی برق درحال‌حاضر کاهش حدود ۴۰‌درصدی در تامین برق فولادسازان اعمال شده و احتمال می‌رود این محدودیت در ماه‌های آینده نیز افزایش یابد. رضا شهرستانی با اشاره به‌خروج بخشی از ظرفیت تولید فولاد از مدار گفت: درشرایطی‌که دوواحد بزرگ فولادی از مدار خارج شدند و حدود ۲‌هزارمگاوات برق مصرفی آنها آزاد شده انتظار می‌رفت این‌برق دراختیار سایر فولادسازان قرار گیرد تا بخشی‌از کاهش تولید جبران شود اما چنین‌اتفاقی رخ نداده است. به‌گفته او، شرایط تامین برق نسبت‌به ‌سال گذشته تفاوت محسوسی نداشته و واحدهای فولادی همچنان با همان محدودیت‌ها و مشکلات گذشته روبه‌رو هستند. بااین‌تفاوت که هزینه برق نسبت‌به ‌سال قبل افزایش قابل‌توجهی داشته و برخی فعالان صنعت از رشد چندبرابری هزینه‌ها خبر می‌دهند. شهرستانی تاکید کرد: مشکل فقط محدودیت برق نبوده بلکه هزینه‌ها هم به‌شدت بالا رفته است. قیمت برق نسبت‌به ‌سال گذشته چندبرابر شده و پرداخت‌ها نیز به‌صورت علی‌الحساب انجام می‌شود؛ موضوعی که فشار بیشتری بر شرکت‌ها وارد کرده است. شهرستانی با انتقاد از نحوه مدیریت محدودیت‌های برق گفت: انتظار ما از مسوولان این است که واقعیت‌ها را صادقانه بیان کنند. اگر برق محدود است باید این موضوع شفاف گفته شود. ازسوی‌دیگر منطقی بود برقی که با خروج برخی واحدهای بزرگ از مدار آزاد شده با اولویت به‌کارخانه‌های فولادی دیگر اختصاص پیدا کند تا حداقل بخشی از کاهش تولید جبران شود. به‌گفته عضو هیات‌مدیره انجمن تولیدکنندگان فولاد آلیاژی صنعت فولاد در ماه‌های اخیر به‌دلیل جنگ و محدودیت‌های ناشی از آن بخشی از ظرفیت تولید خود را از دست داده است. وی افزود: ما حدود یک‌سوم تولید فولاد را به‌دلیل شرایط جنگی از دست دادیم. بنابراین انتظار می‌رفت سیاستگذاران برای جبران بخشی از این افت برق آزادشده را به‌سایر واحدهای تولیدی اختصاص دهند اما درکنار محدودیت انرژی، رکود بازار و ضعف تقاضا نیز مشکلات فولادسازان را تشدید کرده است. فعالان این صنعت می‌گویند بسیاری از شرکت‌ها در تامین نقدینگی، خرید مواد اولیه و حفظ جریان تولید با دشواری‌های جدی مواجه شدند. کاهش قدرت بازار ازیک‌سو و افزایش هزینه‌های تولید ازسوی‌دیگر شرایطی ایجاد کرده که ادامه فعالیت برای بخشی از واحدها دشوارتر از گذشته شده است. درحال‌حاضر فولادسازان مجبورند برق مورد نیاز خود را یا ازطریق نیروگاه‌های اختصاصی تامین کنند، یا از بورس انرژی با قیمت‌های بالا خریداری کرده یا از برق شبکه سراسری با تعرفه‌های تعیین‌شده وزارت نیرو استفاده کنند اما چندی‌پیش وزارت نیرو به‌شرکت‌های فولاد اعلام کرد که برای تامین برق خود می‌توانند با پرداخت مبلغی بیشتر از پایداری تامین برق اطمینان حاصل کنند. این رویکرد باعث شده فعالان صنعت فولاد به‌این نتیجه برسند که وزارتخانه مذکور با افزایش درآمد خود از محل تولید به‌دنبال جبران کسری بودجه و حتی افزایش منابع مالی خود است. فولاد عقب نشست! از ۱۴‌خرداد برق بسیاری از واحدهای فولادی کشور با محدودیت گسترده مواجه شده؛ تصمیمی که حتی در شرایط عادی نیز می‌توانست تولید را مختل کند اما حالا در میانه تنش‌ها، نااطمینانی اقتصادی و اختلال در تجارت منطقه‌ای به‌تهدیدی مستقیم برای یکی از مهم‌ترین صنایع ارزآور کشور تبدیل شده است. موضوعی که باعث شده صنعت فولاد ایران که طی سال‌های گذشته خود را به‌جمع ۱۰فولادساز بزرگ جهان رسانده بود حالا تحت فشار هم‌زمان جنگ، بحران انرژی و نااطمینانی اقتصادی بخشی از جایگاه بین‌المللی خود را از دست بدهد. براساس آمار انجمن جهانی فولاد ایران در سال‌۲۰۲۴ بیش از ۳۱‌میلیون‌تن فولاد خام تولید کرد اما محدودیت‌های انرژی و اختلال در تولید باعث شد روند رشد این صنعت کند شود. فعالان فولادی هشدار می‌دهند ادامه وضعیت فعلی می‌تواند تولید سالانه فولاد کشور را میلیون‌هاتن کاهش دهد. ظرفیت اسمی صنعت فولاد ایران اکنون حدود ۵۰میلیون‌تن برآورد می‌شود اما بسیاری از کارخانه‌ها به‌دلیل محدودیت برق و گاز با فاصله قابل‌توجهی از ظرفیت واقعی خود فعالیت می‌کنند. درچنین‌شرایطی حتی افت ۱۰‌درصدی تولید ماهانه می‌تواند به‌معنای حذف بیش از ۲۵۰‌هزارتن فولاد از بازار در یک‌ماه باشد؛ رقمی که مستقیما بازار داخلی، صادرات و صنایع وابسته را تحت تاثیر قرار می‌دهد. طبق آمار اتاق ایران خسارت روزانه ناشی از قطعی برق به‌اقتصاد کشور حدود ۱۸‌هزارمیلیارد‌تومان برآورد شده که سهم بخش صنعت از آن نزدیک به‌۹۲۱۸‌میلیاردتومان است. بر این اساس بخش تولید فلزات پایه روزانه ۹۰۰‌میلیاردتومان، بخش مواد شیمیایی روزانه ۶۶۰‌میلیاردتومان و بخش تولید فرآورده‌های معدنی غیرفلزی روزانه ۶۲۴‌میلیاردتومان خسارت می‌بینند. منبع: روزنامه جهان صنعت