چرخش سرمایه به‌سمت معادن

به گزارش روایت‌نامه، ارزش بازار ۵۰شرکت برتر معدنی جهان با افزایشی نزدیک به ۹۰۰‌میلیارد دلار از مرز ۲تریلیون‌دلار عبور کرد؛ رشدی که نشان می‌دهد مواد معدنی حیاتی از طلا و مس تا لیتیوم و عناصر نادر خاکی بار دیگر در کانون توجه دولت‌ها، سرمایه‌گذاران و سیاستگذاران جهانی قرار گرفتند.

بخش عمده این رشد در نیمه‌دوم سال میلادی۲۰۲۵ رقم خورد و پس از سه‌سال رکود به نظر می‌رسد ارزش بازار بخش معدن و فلزات سرانجام خود را با سایر صنایع هم‌تراز کرده است. گفته می‌شود که ارکان اصلی اقتصاد صنعتی جهان اکنون آنگونه که شایسته است دیده می‌شوند یعنی حیاتی و استراتژیک. دولت‌های غربی به‌ویژه ایالات متحده که تا پیش از این صرفا به بیان شعار بسنده می‌کردند(و حتی گاهی کمتر از آن) اکنون به‌طور جدی منابع مالی را به سمت معدن‌کاری هدایت کردند؛ اقدامی برای جبران راهبرد رقابتی که چین از ابتدای قرن جاری با موفقیت دنبال کرده است.

این رتبه‌بندی براساس ارزش بازار شرکت‌ها به ارز محلی در بورس اصلی آنها تهیه و سپس به دلار آمریکا تبدیل می‌شود. افت نزدیک به دو رقمی ارزش دلار در سال جاری نیز تا حدی از قیمت سهام و کالاها حمایت کرده اما بازنگری در ارزشگذاری این صنعت مدت‌ها بود که به تعویق افتاده بود.

افزایش شدید قیمت فلزات گرانبها
بخش عمده جهش ۷۰‌درصدی ارزش ۵۰شرکت برتر مرهون افزایش شدید قیمت فلزات گرانبها و مس است اما این رشد فراگیر بوده و حتی بخش‌های موسوم به اقتصاد مانند بخش‌های سنگ‌آهن و همچنین لیتیوم که مدت‌ها مورد بی‌مهری بازار بود هرچند با تاخیر به این روند پیوستند.

در میان بهترین عملکردها سهام شرکت‌های فعال در طلا و نقره می‌درخشند؛ ازجمله افزایش پنج‌برابری ارزش Fresnillo، شرکت نقره‌کار فهرست‌شده در لندن و تحت کنترل گروه مکزیکی Peñoles که اکنون پس از سال‌ها ورودوخروج جایگاه خود را درمیانه جدول تثبیت کرده است.

رقابت فشرده برای حضور در این فهرست با سرنوشت Coeur Mining به‌خوبی نمایان شد. این شرکت نقره و طلای مستقر در شیکاگو که در پایان سپتامبر برای نخستین بار وارد جمع ۵۰شرکت برتر شده بود به‌دلیل عملکرد متوسط در سه‌ماهه چهارم از فهرست خارج شد آن‌هم درحالی‌که ارزش سهام آن در مجموع سال۲۰۲۵ بیش از سه‌برابر شده بود.

نقش عناصر نادر خاکی
جدا از فلزات گرانبها و پایه عناصر نادر خاکی داستان شاخص سال۲۰۲۵ بودند. شرکت Lynas Rare Earths استرالیا(پرت) در پایان سه‌ماهه سوم با رتبه۴۹ به فهرست راه یافت و در کنار MP Materials مستقر در لاس‌وگاس قرار گرفت؛ شرکتی که در نیمه نخست سال پس از توافقی تاریخی با پنتاگون به‌سرعت در جدول صعود کرد.

باوجود آنکه MP Materials همچنان بیش از ۲۰۰‌درصد رشد سالانه و Lynas دوبرابرشدن ارزش را ثبت کردند این میزان کافی نبود و اکنون هر دو از فهرست خارج شدند. در نتیجه بار دیگر تنها China Northern Rare Earth نماینده ۱۷عنصر نادر خاکی در این رتبه‌بندی باقی مانده؛ جایگاهی که سال‌ها در اختیار داشته است.

جای خالی شرکت‌های عناصر نادر خاکی را دوتولیدکننده بزرگ لیتیوم جهان پر کردند. افزایش قیمت فلز باتری در نیمه دوم سال همزمان با کاهش مازاد عرضه باعث بازگشت SQM شیلی و Albemarle آمریکا به جمع ۵۰شرکت برتر شد و تعداد شرکت‌های لیتیومی حاضر در فهرست را به «سه» رساند.

این بخش در سال۲۰۲۲ به اوج خود رسید و شش‌شرکت در رتبه‌بندی داشت. درحال‌حاضر Tianqi Lithium با رتبه۵۸ قرار دارد و در صورت تداوم روند صعودی لیتیوم احتمالا به همتای چینی خود Ganfeng خواهد پیوست.

از آغاز این رتبه‌بندی همواره دو شرکت BHP و Rio Tinto در صدر قرار داشتند یعنی تنها شرکت‌های معدنی با ارزش بازار پایدار بالای ۱۰۰‌میلیارد دلار (با نوسانات مقطعی). اکنون اما پنج‌شرکت به این جایگاه دست یافتند.

شرکت چینی Zijin Mining پس از مجموعه‌ای از تملک‌ها با ارزش ۱۲۴‌میلیارد دلار و رشد ۱۲۷درصدی با اختلافی اندک Southern Copper را که آن‌هم راهبرد توسعه تهاجمی درپیش گرفته پشت‌سر گذاشت و به رتبه‌سوم رسید. ارزش Southern Copper نیز با ۶۴‌درصد رشد به ۱۱۹‌میلیارد دلار رسیده است.

Southern Copper، بازوی معدنی گروه مکزیکی Grupo Mexico که در بورس نیویورک فهرست شده در فصل گذشته به جمع شرکت‌های بالای ۱۰۰‌میلیارد دلار پیوست همانطور که Newmont نیز پس از خرید ۱۷‌میلیارد دلاری شرکت استرالیایی Newcrest Mining به این جمع راه یافت. با این حال Newmont مستقر در دنور برخلاف همتایان توسعه‌طلب خود برنامه‌ای چندمیلیارد دلاری برای واگذاری دارایی‌ها را آغاز کرده است.

ادغام احتمالی Anglo American و Teck Resources پس از دریافت چراغ سبز اتاوا که تاحدی به‌دلیل تعهد Anglo برای انتقال دفتر مرکزی لندن به ونکوور بوده می‌تواند به بزرگ‌ترین معامله معدنی دهه تبدیل شود. با این حال عبور از مرز ۱۰۰‌میلیارد دلار ممکن است دشوار باشد. باوجود رشد دو رقمی هر دو شرکت Teck و Anglo در فهرست ضعیف‌ترین عملکردهای سال قرار گرفتند؛ نشانه‌ای دیگر از پرنوسان بودن سال۲۰۲۵.

ترکیب Anglo-Teck با ارزش تجمیعی کمتر از ۶۸‌میلیارد دلار حتی به جمع ۱۰شرکت برتر نیز راه نخواهد یافت اما بالاتر از شرکت سوئیسی Glencore قرار می‌گیرد؛ شرکت بازرگانی و معدنی‌ای که بار دیگر در سال۲۰۲۵ عملکرد ضعیفی از خود نشان داد.

۲۰۲۶؛ سالی در انتظار صعود آرام زنجیره آهن و فولاد
حسام مقدم‌علی، کارشناس حوزه معدن و صنایع معدنی ایران اظهار داشت: نگاهی به وضعیت بازار زنجیره آهن و فولاد در سال گذشته میلادی حاکی از آن است که باوجود تمامی نوسانات و افت‌وخیزهای موجود روند افزایش قیمت کماکان دنبال شد و به‌نوعی می‌توان گفت که قیمت در یک تراز مشخص قرار گرفته به نحوی که قیمت سنگ‌آهن چین در هفته منتهی به ۳۱دسامبر۲۰۲۵ به حدود ۱۱۰دلار رسید. درواقع افزایش قیمت سنگ‌آهن به حدود ۷۸۰یوآن در هرتن سال۲۰۲۵ را می‌توان متاثر از عواملی همچون کاهش تولید این کامودیتی توسط برخی تولیدکنندگان اصلی و افت تقاضای فلزات آهنی در بازارهای جهانی دانست.

این فعال معدنی اظهار داشت: علاوه ‌بر این در سال‌گذشته میلادی شاخص کامودیتی بلومبرگ رشد ۴۲/‌۳‌درصدی و شاخص موزون انرژی و فلزات رشد ۳٫۸۸‌درصدی را به ثبت رساند که این آمارها نیز نشان از روند صعودی بازار کامودیتی‌ها به‌ویژه سنگ‌آهن و زنجیره آهن و فولاد در جهان دارد.

مقدم‌علی تصریح کرد: با نگاهی به روندهای کلی حاکم بر بازار زنجیره آهن و فولاد در سال گذشته میلادی می‌توان گفت که بازار این کامودیتی‌ها یک ثبات نسبی را همزمان با رشد ملایم تجربه کرد و پیش‌بینی می‌شود که در سال۲۰۲۶ میلادی نیز همین مسیر در بازار مذکور طی شود. بر این اساس انتظار می‌رود که بازار زنجیره آهن و فولاد رشدی آرام نه جهشی را در سال۲۰۲۶ تجربه کند و قیمت سنگ‌آهن باتوجه به اقدامات حمایتی دولت چین از زنجیره آهن و فولاد به‌ویژه در راستای عرضه‌وتقاضا و همچنین بهبود روابط تجاری دولت این کشور با ایالات‌متحده‌آمریکا به حدود ۱۱۰دلار برسد.

او ادامه داد: از طرفی پیش‌بینی‌ها بر این است که بیشترین تقاضا در این بازار معطوف به فولادهای صنعتی، انرژی‌های بادی و دریایی و معادن و لجستیک سنگین باشد و فرصت‌های مناسبی را پیش‌روی فعالان زنجیره آهن و فولاد دنیا قرار دهد.

مقدم‌علی درخصوص فولاد ایران گفت: در این بین درخصوص وضعیت بازار زنجیره آهن و فولاد ایران نیز باید گفت که از ابتدای فروردین‌ماه تا پایان آذرماه۱۴۰۴ زنجیره آهن و فولاد کشور با یک روند صعودی پایدار همراه بوده و به نظر می‌رسد این بازار زیر سایه رویکرد به‌شدت انقباضی لحاظ‌شده در بودجه سال۱۴۰۵، تورم نقطه‌به‌نقطه‌ای حدود ۵۰درصد، احتمال روند صعودی نرخ دلار طی ماه‌های باقی‌مانده از سال‌جاری‌وسال‌آینده و همچنین تشدید سخت‌گیری‌های مالیاتی دچار نوساناتی شود.
او ادامه داد: نگاهی به بازار زنجیره آهن و فولاد کشور در هفته منتهی به ۳۰آذر ماه امسال نشان از روند صعود نسبی قیمت‌های کنسانتره سنگ‌آهن، گندله، آهن اسفنجی و شمش همگام با ادامه ثبات شرایط در بازار دارد و به نظر می‌رسد با توجه به سیاست‌های احتمالی در بازار ارز مبنی بر احتمال تک‌نرخی‌کردن نرخ ارز سیر صعودی ملایم و باثبات زنجیره آهن و فولاد ادامه پیدا کند.
این کارشناس معدن ادامه داد: در مقایسه قیمت فعلی محصولات زنجیره با روزهای ابتدایی سال۱۴۰۴ هم‌اکنون شاهد نسبت ۱۶‌درصدی کنسانتره به بیلت، ۲۳‌درصدی گندله به بیلت و ۷/‌۵۱‌درصد آهن اسفنجی به بیلت هستیم که نشان از صعود نسبی و حفظ ثبات در بازار دارد.

او تصریح کرد: درچنین شرایطی و درحالی‌که بازیگران اصلی زنجیره آهن و فولاد دنیا به دنبال ایجاد ثبات و پایداری بیشتر در بازار جهانی ضمن ایجاد ظرفیت‌های هوشمند تنظیم بازار هستند ضرورت دارد که فولادسازان داخلی به منظور پایداری در فروش صادراتی خود برنامه‌ریزی‌های جامع‌تر و دقیق‌تری در زمینه رد پای کربن تا سال۳۵-۲۰۳۰ داشته باشند تا بتوانند ضمن غلبه بر بحران‌های موجود محصولات فولادی خاص و مهندسی‌شده با کیفیت بالاتری را تولید و در بازارهای جهانی عرضه کرده و ضمن تحقق ردپای کربن پایین در تولید این محصولات رقابت‌پذیری خود را در بازارهای بین‌المللی حفظ کنند.
منبع: روزنامه جهان صنعت